Trong những năm đầu đời, trẻ không chỉ cần được ăn uống đầy đủ, vui chơi và học tập mà còn cần được quan tâm đến đời sống cảm xúc. Tuy nhiên, trong quá trình nuôi dạy con, nhiều phụ huynh thường chú trọng đến chiều cao, cân nặng, khả năng đọc, viết, tính toán hay thành tích học tập mà đôi khi quên mất một yếu tố quan trọng: khả năng nhận biết, bộc lộ và điều chỉnh cảm xúc. Giáo dục cảm xúc từ sớm chính là nền tảng giúp trẻ phát triển sự tự tin, khả năng giao tiếp và xây dựng những mối quan hệ tích cực trong tương lai.
Trẻ nhỏ chưa có khả năng kiểm soát cảm xúc giống người lớn. Khi vui, buồn, tức giận, sợ hãi hoặc thất vọng, trẻ thường thể hiện cảm xúc một cách trực tiếp thông qua lời nói và hành vi. Một đứa trẻ khóc vì không được mua món đồ mình thích hay nổi giận khi phải chia sẻ đồ chơi không có nghĩa là trẻ hư. Đó có thể là cách trẻ thể hiện một cảm xúc mà bản thân chưa biết gọi tên và chưa biết xử lý như thế nào. Nếu người lớn chỉ yêu cầu trẻ “nín đi”, “không được khóc” hoặc quát mắng khi trẻ tức giận, trẻ có thể dần hình thành thói quen che giấu cảm xúc thay vì học cách hiểu và điều chỉnh chúng.
Giáo dục cảm xúc trước hết bắt đầu từ việc giúp trẻ nhận biết cảm xúc của chính mình. Cha mẹ và giáo viên có thể sử dụng những tình huống đơn giản trong cuộc sống để hỏi trẻ: “Con đang buồn phải không?”, “Điều gì khiến con tức giận?”, “Con có đang lo lắng không?”. Khi cảm xúc được gọi tên, trẻ sẽ từng bước hiểu rằng mọi cảm xúc đều có lý do và việc buồn, giận hay sợ hãi là điều bình thường. Quan trọng hơn, trẻ cần được hướng dẫn cách thể hiện cảm xúc phù hợp thay vì làm tổn thương bản thân hoặc người khác.
Gia đình chính là môi trường đầu tiên để trẻ học cách ứng xử với cảm xúc. Cha mẹ không cần phải trở thành những người luôn bình tĩnh hay hoàn hảo, nhưng cần làm gương cho con bằng cách thể hiện cảm xúc một cách phù hợp. Khi cha mẹ biết nói “Bố/mẹ đang hơi buồn và cần một chút thời gian để bình tĩnh”, trẻ sẽ học được rằng cảm xúc có thể được chia sẻ bằng lời nói. Việc lắng nghe con, tôn trọng cảm xúc và dành thời gian trò chuyện mỗi ngày cũng giúp trẻ cảm thấy an toàn và được yêu thương.
Trong trường mầm non, giáo viên có thể lồng ghép giáo dục cảm xúc thông qua các câu chuyện, trò chơi đóng vai, hoạt động nhóm, âm nhạc và những tình huống xảy ra trong sinh hoạt hằng ngày. Khi trẻ biết chờ đợi, chia sẻ đồ chơi, xin lỗi, cảm ơn, giúp đỡ bạn hoặc tìm cách giải quyết mâu thuẫn bằng lời nói, đó chính là những bài học cảm xúc rất giá trị.
Giáo dục cảm xúc không phải là dạy trẻ lúc nào cũng phải vui vẻ hay không được khóc. Đó là quá trình giúp trẻ hiểu bản thân, biết tôn trọng cảm xúc của người khác và từng bước học cách kiểm soát hành vi. Một đứa trẻ có thể chưa đọc được nhiều chữ hay chưa làm được những phép tính phức tạp, nhưng nếu biết nói ra điều mình cảm thấy, biết lắng nghe, biết đồng cảm và biết giải quyết vấn đề một cách tích cực, trẻ đã có một nền tảng quan trọng để trưởng thành.
Vì vậy, bên cạnh việc chuẩn bị cho trẻ kiến thức, cha mẹ và nhà trường cần dành nhiều hơn sự quan tâm cho thế giới cảm xúc của trẻ. Mỗi cái ôm, một cuộc trò chuyện, một lần kiên nhẫn lắng nghe hay một lời động viên đúng lúc đều có thể trở thành bài học đầu tiên về tình yêu thương và sự thấu hiểu. Giáo dục cảm xúc hôm nay chính là gieo những hạt giống tốt đẹp để trẻ lớn lên tự tin, nhân ái và biết xây dựng những mối quan hệ lành mạnh trong tương lai.
Xem thêm: https://bds24gio.vn/moi-lien-he-giua-giao-duc-mam-non-va-su-phat-trien-cam-xuc-xa-hoi-cua-tre/
và: https://www.facebook.com/share/1Cv7do4v5w/?mibextid=wwXIfr