Trẻ mầm non luôn tò mò và thích khám phá thế giới xung quanh. Tuy nhiên, do còn nhỏ và chưa có nhiều kinh nghiệm, trẻ có thể chưa nhận biết được đâu là một tình huống bình thường và đâu là nguy cơ không an toàn. Vì vậy, bên cạnh việc chăm sóc và bảo vệ trẻ, cha mẹ và giáo viên cần từng bước trang bị cho trẻ khả năng nhận biết những tình huống có thể gây nguy hiểm để trẻ biết cách ứng xử phù hợp.
Trước hết, trẻ cần được làm quen với những nguy cơ thường gặp trong cuộc sống hằng ngày. Đó có thể là tự ý đi ra khỏi khu vực an toàn, chạy xuống lòng đường, đến gần ao hồ, sông suối, nghịch ổ điện, leo trèo ở nơi cao hoặc sử dụng những đồ vật có thể gây thương tích. Thay vì chỉ nói với trẻ rằng “không được làm”, người lớn nên giải thích bằng những câu ngắn gọn, dễ hiểu về lý do phía sau. Khi hiểu vì sao một hành động có thể nguy hiểm, trẻ sẽ dễ ghi nhớ và chủ động hơn trong việc bảo vệ bản thân.
Một kỹ năng quan trọng khác là giúp trẻ nhận biết những tình huống không an toàn khi ở nơi công cộng. Trẻ cần hiểu rằng nếu bị lạc cha mẹ, không nên tự ý chạy đi tìm mà nên đứng ở nơi an toàn và tìm kiếm sự hỗ trợ từ những người có trách nhiệm như nhân viên bảo vệ, cô giáo hoặc nhân viên tại địa điểm đang đến. Cha mẹ cũng có thể hướng dẫn trẻ ghi nhớ tên của mình, tên bố mẹ và một số thông tin liên lạc phù hợp với độ tuổi.
Bên cạnh những nguy hiểm có thể nhìn thấy, trẻ cũng cần được dạy cách nhận biết những tình huống khiến bản thân cảm thấy sợ hãi, khó chịu hoặc không thoải mái. Người lớn có thể dạy trẻ rằng cơ thể của mình cần được tôn trọng và trẻ có quyền nói “không” khi không muốn bị chạm vào theo cách khiến trẻ khó chịu. Nếu gặp một tình huống khiến trẻ lo lắng, trẻ nên nhanh chóng rời khỏi nơi đó và tìm đến một người lớn đáng tin cậy để kể lại sự việc.
Tuy nhiên, việc giáo dục an toàn cần được thực hiện phù hợp với lứa tuổi. Không nên dùng những câu chuyện quá đáng sợ hoặc liên tục cảnh báo nguy hiểm, bởi điều đó có thể khiến trẻ hình thành tâm lý sợ hãi. Thay vào đó, cha mẹ và giáo viên có thể sử dụng tranh ảnh, truyện kể, trò chơi đóng vai hoặc các tình huống giả định đơn giản. Chẳng hạn, có thể hỏi trẻ: “Nếu con thấy một người lạ rủ đi tìm bố mẹ thì con sẽ làm gì?” rồi cùng trẻ thảo luận cách xử lý.
Quan trọng nhất, trẻ cần được biết rằng khi gặp khó khăn, việc tìm kiếm sự giúp đỡ là hoàn toàn đúng đắn. Người lớn nên tạo môi trường để trẻ có thể kể lại những điều khiến mình lo lắng mà không sợ bị trách phạt. Khi trẻ biết rằng mình luôn có thể tìm đến cha mẹ, giáo viên hoặc một người lớn đáng tin cậy, trẻ sẽ tự tin hơn trong việc chia sẻ và xử lý tình huống.
Dạy trẻ nhận biết tình huống không an toàn không có nghĩa là khiến trẻ sợ hãi thế giới xung quanh. Đó là quá trình giúp trẻ hình thành khả năng quan sát, biết dừng lại trước nguy cơ và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết. Những kỹ năng nhỏ được rèn luyện thường xuyên từ những năm đầu đời sẽ trở thành nền tảng quan trọng, giúp trẻ từng bước tự tin và chủ động bảo vệ bản thân trong cuộc sống.
và: Facebook